LAND OF PLENTY, LAND OF BUT A FEW

Land grabbing oftewel ‘landjepik’ is helaas geen onbekend fenomeen in Afrika. Wij, Sofia da Palma Rodrigues, Boaventura Monjane, Diogo Cardoso en ik onderzochten dit in de noordelijke regio van Mozambique. We spraken met kleine boeren die door buitenlandse landbouwbedrijven in grote problemen komen. Is land grabbing het nieuwe kolonialisme?

Premiere webdocumentaire en longread: 5 augustus 2018 in Publico (Portugal) en op divergente.pt

Televisiedocumentaire (50 min) zal in het najaar van 2018 verschijnen mede mogelijk gemaakt door Journalismfund en Free Press Unlimited


Saudade: een reportagereis naar Mozambique

We wachten. We wachten al een uur op het derde interview dat er nooit van zal komen. We zijn nu twee dagen in Nampula, Mozambique en alles verloopt precies niet volgens plan. Vol energie kwamen we aangewaaid vanuit Zuid-Afrika, Portugal en Zimbabwe om na tal van skype-sessies met zijn vijven aan het land grabbing-project te werken. Met journalist en activist Boaventura (Mozambique), (onderzoeks)journaliste Sofia (Portugal), visueel storyteller Diogo (Portugal) en ik, de Dutchie, in de rol van cameravrouw.

Emma Lesuis maakte een reportagereis naar Mozambique met financiële steun van het Postcode Loterij Fonds voor journalisten van Free Press Unlimited. 

Nummer vijf was de olijke Aunicio uit Mozambique die voor ons een hotel zou boeken. Niet. Die we hadden betaald om de belangrijkste interviewkandidaten in de noordelijke regio vast te leggen. Niet. En die twee weken mee zou gaan naar het platteland als fixer/journalist. Niet. Ietwat te laat, kwamen we erachter dat Aunicio naast journalist ook ‘een soort van advocaat’ was en tevens goede contacten bleek te hebben met de overheid. We kregen natte voeten.

Emma Lesuis in Mozambique met het Postcode Loterij Fonds   Emma Lesuis in Mozambique met het Postcode Loterij Fonds

Het enige dat hij wel geregeld had, was een (dure) auto van een vriend. Een pijnpuntje voor het budget, maar we konden niet anders, want we waren op missie. En wel de missie van Boaventura die al jarenlang bezig is met het opkomen voor de rechten van de kleine boer in Mozambique, die onder druk staat doordat vele grote buitenlandse bedrijven aan ‘landjepik’ doen. De derde dag vertrokken we naar het veld. Aunicio had -zoals verwacht- afgezegd. We maalden er niet lang om, want we vielen direct met de neus in de boter: we konden aanhaken bij een heftige vergadering tussen lokale boeren en overheid.

Onder een grote boom middenin de waanzinnige natuur, verzamelden meer dan vijftig boeren die het zat waren dat ze veel minder tot niets te eten hadden sinds er buitenlandse bedrijven in het gebied waren begonnen met agricultuur. Met toestemming filmden we de vergadering, maar daar was niet iedereen het mee eens. ‘Vamos,’ zei de man in groen uniform, ‘mee naar het politiebureau.’ Daar kregen we een geweldig theatrale preek en werd ons opgelegd de sd-kaartjes te wissen met het filmmateriaal erop.

Emma Lesuis in Mozambique met het Postcode Loterij Fonds   Emma Lesuis in Mozambique met het Postcode Loterij Fonds

Nu hadden we (alle vier ervaring met buitenlandjournalistiek) de kaartjes snel omgewisseld. En gelukkig, na een opmerking van de officier dat hij mij en Sofia wel als vrouw zou willen hebben, mochten we gaan. Deze vermoeiende onderbreking maakte ons niet angstig, maar gaf vooral aan hoe belangrijk het project was waarmee we -eindelijk- waren gestart. Vanaf die dag verliep alles zeer gestaag en in hoog tempo. Na twee weken filmen bij kleine boeren -inclusief met drone en 360camera-, vlogen we naar de hoofdstad om (overheids)instanties, boerenrechtenorganisaties en activisten te interviewen.

En dit deden we als een team. Hoewel we nog nooit in deze setting met elkaar hadden samengewerkt, hadden we mazzel dat het zowel professioneel, als privé klikte. En dat is fijn, want je zit 24/7 met elkaar opgescheept en er is altijd een moment dat alles tegen zit, iedereen moe en chagrijnig is en natuurlijk ook nog ziek (‘heeft er iemand nog diarreepillen?’). Ook op die momenten bleven we elkaar motiveren (met een biertje erbij) en dat is wat deze ervaring, naast de belangrijke verhalen, zo kostbaar maakte en in de toekomst zeker herhaald zal worden. Aunicio heeft wat gemist. Saudade.

Emma Lesuis in Mozambique met het Postcode Loterij Fonds
Foto: Boaventura Monjane, Sofia da Palma Rodrigues, Emma Lesuis & Diogo Cardoso